Thu hồi đất và bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất

Việc Nhà nước thu hồi đất là một hoạt động quan trọng nhằm phục vụ cho các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh. Tuy nhiên, quá trình này cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích của người sử dụng đất, đặc biệt là vấn đề bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Luật Đất đai 2024 đã có nhiều sửa đổi, bổ sung nhằm bảo đảm quyền lợi cho người dân khi bị thu hồi đất. Bài viết sau sẽ trình bày các quy định mới liên quan đến thu hồi đất và bồi thường thiệt hại theo Luật Đất đai 2024.

1. Cơ sở pháp lý về thu hồi đất

Căn cứ khoản 35 Điều 3 Luật Đất đai 2024, nhà nước thu hồi đất là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người sử dụng đất hoặc thu lại đất của người đang sử dụng đất hoặc thu lại đất đang được Nhà nước giao quản lý

Điều 78, 79, 80, 81, 82 Luật Đất đai 2024 quy định các trường hợp Nhà nước được quyền thu hồi đất

Điều 91, 92 Luật đất đai 2024 quy định về Nguyên tắc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

2. Các trường hợp Nhà nước thu hồi đất

Luật Đất đai 2024 quy định rõ các trường hợp Nhà nước được quyền thu hồi đất, bao gồm:

• Thu hồi vì mục đích quốc phòng, an ninh
• Thu hồi để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng
• Thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai
• Thu hồi do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất

3. Nguyên tắc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

Theo Điều 91 Luật Đất đai 2024, nguyên tắc bồi thường gồm:

• Bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng hoặc bằng tiền, tùy theo điều kiện cụ thể và nhu cầu của người bị thu hồi đất.
• Người sử dụng đất được bồi thường khi có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận theo quy định pháp luật.
• Bồi thường thiệt hại về tài sản gắn liền với đất, thiệt hại do ngừng sản xuất, kinh doanh, và các thiệt hại hợp lý khác.

Luật 2024 cũng quy định rõ về phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải được lập công khai, lấy ý kiến người dân và thông qua trước khi thực hiện thu hồi.

4. Bồi thường thiệt hại khi thu hồi đất

Các loại thiệt hại được bồi thường khi thu hồi đất gồm:

a. Bồi thường về đất

Nếu có đất ở bị thu hồi, người dân được bố trí tái định cư hoặc nhận tiền tương ứng giá trị thị trường tại thời điểm thu hồi (giá do Nhà nước ban hành, sát với giá thị trường).

b. Bồi thường tài sản trên đất

Nhà, công trình xây dựng, cây trồng, vật nuôi… nếu hợp pháp sẽ được bồi thường theo giá thực tế, đảm bảo không thiệt hại cho người dân.

c. Hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và ổn định đời sống

Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi bị thu hồi đất sẽ được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề, hoặc bố trí việc làm phù hợp.

d. Bồi thường thiệt hại do ngừng sản xuất, kinh doanh

Tổ chức, hộ kinh doanh cá thể có đăng ký hoạt động sẽ được xem xét bồi thường khoản doanh thu, lợi nhuận bị mất do phải ngừng hoạt động.

5. Điều kiện bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất

Căn cứ khoản 2 Điều 95 Luật Đất đai 2024 quy định các trường hợp nêu trên được bồi thường về đất khi có một trong các điều kiện sau đây:

– Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở hoặc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất hoặc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất;

– Có quyết định giao đất hoặc quyết định cho thuê đất hoặc quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;

– Có một trong các giấy tờ về quyền sử dụng đất làm căn cứ để cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định tại Điều 137 Luật Đất đai 2024;

– Nhận chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật từ người có quyền sử dụng đất hợp pháp nhưng chưa hoàn thành thủ tục đăng ký đất đai;

– Được sử dụng đất theo thỏa thuận trong hợp đồng thế chấp để xử lý nợ; văn bản công nhận kết quả đấu giá quyền sử dụng đất mà người trúng đấu giá đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật.

Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã có nhiều đổi mới nhằm bảo đảm quyền lợi của người dân khi bị thu hồi đất. Việc thực hiện đúng quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư sẽ góp phần tạo sự đồng thuận, ổn định xã hội và phát triển bền vững.

Mọi vướng mắc cần trợ giúp liên quan đến các thủ tục hành chính đất đai, tranh chấp đất đai, ... Quý khách vui lòng liên hệ Hotline: 0984 62 4444 để được tư vấn chi tiết!