Trong đời sống hằng ngày, đất đai không chỉ là nơi để ở, sản xuất, kinh doanh mà còn là loại tài sản có giá trị đặc biệt quan trọng đối với mỗi cá nhân, hộ gia đình và doanh nghiệp. Tuy nhiên, trên thực tế, không phải ai cũng hiểu đúng đất đai là gì, đất của mình thuộc loại nào và việc phân loại đất có ý nghĩa ra sao trong quá trình sử dụng, chuyển nhượng, chuyển mục đích hoặc xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Luật Đất đai 2024 đã có nhiều thay đổi đáng chú ý liên quan đến việc phân loại đất và căn cứ xác định loại đất, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất. Việc xác định đúng loại đất không chỉ giúp người dân sử dụng đất đúng mục đích theo quy định pháp luật mà còn hạn chế các rủi ro pháp lý trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính về đất đai. Trong bài viết dưới đây, Luật Hùng Phúc sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ khái niệm đất đai, các nhóm đất theo quy định mới nhất của Luật Đất đai 2024 cũng như căn cứ pháp lý để xác định loại đất trong từng trường hợp cụ thể.
1. Đất đai là gì?
Khái niệm đất đai trước đây được quy định cụ thể tại khoản 2 Điều 4 Thông tư 14/2012/TT-BTNMT như sau:
“2. Đất đai là một vùng đất có ranh giới, vị trí, diện tích cụ thể và có các thuộc tính tương đối ổn định hoặc thay đổi nhưng có tính chu kỳ, có thể dự đoán được, có ảnh hưởng tới việc sử dụng đất trong hiện tại và tương lai của các yếu tố tự nhiên, kinh tế – xã hội như: thổ nhưỡng, khí hậu, địa hình, địa mạo, địa chất, thuỷ văn, thực vật, động vật cư trú và hoạt động sản xuất của con người.”
Tuy nhiên, hiện nay, văn bản này đã hết hiệu lực từ ngày 01/8/2025. Và văn bản thay thế cũng như Luật Đất đai 2024, số 31/2024/QH15 hiện không có giải thích cụ thể khái niệm này.
Dù vậy, có thể hiểu, đất đai là khái niệm để chỉ một vùng đất có ranh giới, vị trí, diện tích cụ thể trên bề mặt trái đất. Đây là tài nguyên đặc biệt của một quốc gia cũng như là nguồn lựuc quan trọng để phát triển đất nước theo Điều 54 Hiến pháp 2013. Và đặc biệt, đất đai thuộc sở hữu toàn dân.
2. Phân loại đất đai theo Luật Đất đai mới nhất thế nào?
Phân loại đất đai được quy định tại Điều 9 Luật Đất đai 2024, theo đó đất đai được chia thành 03 nhóm sau đây:
| STT | Nhóm đất | Các loại đất cụ thể |
| 1 | Đất nông nghiệp | – Đất trồng cây hằng năm, gồm đất trồng lúa và đất trồng cây hằng năm khác;
– Đất trồng cây lâu năm; – Đất lâm nghiệp, gồm đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất; – Đất nuôi trồng thủy sản; – Đất chăn nuôi tập trung; – Đất làm muối; – Đất nông nghiệp khác |
| 2 | Đất phi nông nghiệp | – Đất ở, gồm đất ở tại nông thôn, đất ở tại đô thị;
– Đất xây dựng trụ sở cơ quan; – Đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh; – Đất xây dựng công trình sự nghiệp, gồm: Đất xây dựng cơ sở văn hóa, xã hội, y tế, giáo dục và đào tạo, thể dục, thể thao, khoa học và công nghệ, môi trường, khí tượng thủy văn, ngoại giao và công trình sự nghiệp khác hoặc đất xây dựng trụ sở của đơn vị sự nghiệp công lập khác; – Đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp, gồm:
– Đất sử dụng vào mục đích công cộng, gồm:
– Đất sử dụng cho hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng; – Đất nghĩa trang, nhà tang lễ, cơ sở hỏa táng; đất cơ sở lưu giữ tro cốt; – Đất có mặt nước chuyên dùng; – Đất phi nông nghiệp khác. |
| 3 | Đất chưa sử dụng | Gồm các loại đất chưa xác định mục đích sử dụng |
3. Căn cứ để xác định loại đất đai ra sao?
Việc phân loại đất đai không chỉ có vai trò trong quản lý tài nguyên đất mà còn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong quá trình sử dụng đất của người dân. Người sử dụng đất sẽ căn cứ vào loại đất đai để xác định mục đích sử dụng đất đúng quy định pháp luật.
Theo Điều 10 Luật Đất đai 2024, số 31/2024/QH15, việc xác định loại đất dựa trên một trong các căn cứ sau đây:
– Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở; Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất;
– Giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại Điều 137 của Luật này đối với trường hợp chưa được cấp giấy chứng nhận quy định tại điểm a khoản này;
– Quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với trường hợp chưa được cấp giấy chứng nhận quy định tại điểm a khoản này.
Lưu ý: Đối với trường hợp không có giấy tờ quy định nêu trên và trường hợp loại đất xác định trên giấy tờ đã cấp khác với phân loại đất theo quy định của Luật này hoặc khác với hiện trạng sử dụng đất thì việc xác định loại đất thực hiện theo quy định của Chính phủ.
Có thể thấy, việc hiểu đúng khái niệm đất đai, phân loại đất và căn cứ xác định loại đất theo Luật Đất đai 2024 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong quá trình quản lý, sử dụng và thực hiện các quyền của người sử dụng đất. Mỗi loại đất sẽ có chế độ quản lý, thời hạn sử dụng, điều kiện chuyển mục đích và quyền lợi pháp lý khác nhau. Vì vậy, việc xác định đúng loại đất ngay từ đầu sẽ giúp người dân, doanh nghiệp tránh được nhiều tranh chấp, vi phạm và rủi ro pháp lý phát sinh trong thực tế. Trong trường hợp còn vướng mắc về xác định loại đất, chuyển mục đích sử dụng đất, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giải quyết tranh chấp đất đai, người dân nên tham khảo ý kiến của luật sư hoặc đơn vị pháp lý có chuyên môn để được hỗ trợ kịp thời, đúng quy định pháp luật.
Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực đất đai,Luật Hùng Phúc luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng trên tinh thần cốt lõi “Chính trực – Trung thực – Tận tâm”.
Mọi vướng mắc cần trợ giúp liên quan đến các thủ tục hành chính đất đai, tranh chấp đất đai, ... Quý khách vui lòng liên hệ Hotline: 0984 62 4444 để được tư vấn chi tiết!
Công ty Luật TNHH Hùng Phúc
Theo dõi Luật Hùng Phúc trên 
