Hướng dẫn xử phạt hành chính hành vi sử dụng đất không đúng mục đích theo Công văn 1410 mới nhất

Sử dụng đất không đúng mục đích, đặc biệt là trường hợp tự ý chuyển đất nông nghiệp sang đất ở, là hành vi thường gặp trong thực tiễn quản lý, sử dụng đất. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp sử dụng đất sai mục đích đều bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp.

Ngày 21/4/2026, Cục Quản lý đất đai ban hành Công văn số 1410/QLĐĐ-KSQLSDĐĐ hướng dẫn việc áp dụng quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai theo Nghị định 123/2024/NĐ-CP. Trong đó, nội dung đáng chú ý là trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất không đúng mục đích trước ngày 15/10/1993.

1. Đất sử dụng sai mục đích trước ngày 15/10/1993 có bị xử phạt không?

Theo khoản 4 Điều 3 Nghị định 123/2024/NĐ-CP:

“Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 mà chưa có văn bản xử lý vi phạm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trước ngày Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực thi hành thì không xử lý theo quy định tại Nghị định này.”

Trên cơ sở quy định này, Công văn 1410 hướng dẫn rõ: trường hợp hộ gia đình, cá nhân có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, trong đó có hành vi sử dụng đất không đúng mục đích, cụ thể như tự ý chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở trước ngày 15/10/1993, nếu chưa có văn bản xử lý vi phạm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trước ngày Luật Đất đai 2024 có hiệu lực thì không bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với hành vi này.

Như vậy, đối với trường hợp đất đã sử dụng sai mục đích từ trước ngày 15/10/1993, người sử dụng đất cần lưu ý 02 điều kiện quan trọng để không bị xử phạt:

• Thứ nhất, việc sử dụng đất có vi phạm phải xảy ra trước ngày 15/10/1993;
• Thứ hai, trước ngày Luật Đất đai 2024 có hiệu lực thi hành, cơ quan nhà nước có thẩm quyền chưa ban hành văn bản xử lý vi phạm đối với hành vi đó.

Nếu đáp ứng đủ các điều kiện nêu trên, hộ gia đình, cá nhân không bị phạt tiền theo Nghị định 123/2024/NĐ-CP đối với hành vi sử dụng đất không đúng mục đích đã xảy ra trước ngày 15/10/1993.

Tuy nhiên, cần lưu ý không bị xử phạt không đồng nghĩa với việc đương nhiên được công nhận toàn bộ diện tích là đất ở. Khi cấp Giấy chứng nhận hoặc công nhận đất ở, cơ quan nhà nước vẫn xem xét nguồn gốc đất, quá trình sử dụng, quy hoạch, hạn mức và nghĩa vụ tài chính theo quy định.

2. Có phải nộp lại số lợi bất hợp pháp do sử dụng đất không đúng mục đích hay không?

Theo hướng dẫn tại Công văn 1410, đối với trường hợp thuộc khoản 4 Điều 3 Nghị định 123/2024/NĐ-CP nêu trên, người sử dụng đất không bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.

Điều này có nghĩa là nếu hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất sai mục đích trước ngày 15/10/1993 và chưa từng bị xử lý bằng văn bản trước ngày Luật Đất đai 2024 có hiệu lực thì không bị phạt tiền và cũng không phải nộp lại số lợi bất hợp pháp.

3. Việc xác định số lợi bất hợp pháp chỉ áp dụng trong trường hợp nào?

Công văn 1410 cũng làm rõ quy định tại khoản 2 Điều 35 Nghị định 123/2024/NĐ-CP về việc xác định số lợi bất hợp pháp.

Theo đó, việc xác định số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm chỉ áp dụng đối với trường hợp bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai và trong quyết định xử phạt có áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp.

Do đó, không thể hiểu rằng mọi hành vi sử dụng đất sai mục đích xảy ra trước đây đều phải nộp lại số lợi bất hợp pháp. Trước hết, cần xác định hành vi đó có thuộc trường hợp bị xử phạt vi phạm hành chính hay không. Nếu đã thuộc trường hợp không xử lý theo khoản 4 Điều 3 Nghị định 123/2024/NĐ-CP thì không đặt ra việc phạt tiền và cũng không đặt ra việc buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp.

Theo Công văn 1410, hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất không đúng mục đích trước ngày 15/10/1993, nếu chưa có văn bản xử lý vi phạm trước ngày Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, thì không bị xử phạt hành chính và không phải nộp lại số lợi bất hợp pháp. Đây là căn cứ quan trọng để người dân bảo vệ quyền lợi trong quá trình làm việc với cơ quan nhà nước về đất đai.

Mọi vướng mắc cần trợ giúp liên quan đến các thủ tục hành chính đất đai, tranh chấp đất đai, ... Quý khách vui lòng liên hệ Hotline: 0984 62 4444 để được tư vấn chi tiết!