Điều kiện để tránh di chúc nhà đất viết tay bị vô hiệu

Trong thực tế, di chúc viết tay là hình thức phổ biến nhờ sự đơn giản và thuận tiện, tuy nhiên lại tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý nếu không đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định của pháp luật. Không ít trường hợp di chúc bị tuyên vô hiệu do vi phạm về hình thức, nội dung hoặc năng lực của người lập di chúc. Vì vậy, việc hiểu rõ các điều kiện pháp lý cần thiết ngay từ đầu là yếu tố quan trọng để đảm bảo ý chí được thực hiện đúng và hạn chế tranh chấp phát sinh.

1. Có được lập di chúc viết tay không?

Căn cứ theo quy định tại Điều 628, Bộ luật dân sự 2015 quy định cụ thể hình thứ di chúc gồm di chúc bằng văn bản và di chúc miệng, trong đó di chúc bằng văn bản bao gồm 4 loại, như sau:

• Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng.
• Di chúc bằng văn bản có người làm chứng.
• Di chúc bằng văn bản có công chứng.
• Di chúc bằng văn bản có chứng thực.

Theo đó, pháp luật dân sự không quy định hay giải thích cụ thể về di chúc viết tay nhưng căn cứ theo các loại di chúc như trên và theo cách hiểu thông thường thì di chúc viết tay là di chúc không được công chứng hoặc chứng thực. Với cách hiểu như vậy thì có thể thấy Bộ Luật dân sự cho phép cá nhân được lập di chúc viết tay (gồm 2 loại là di chúc bằng văn bản có người làm chứng và di chúc bằng văn bản không có người làm chứng)

2. Điều kiện để di chúc viết tay có hiệu lực.

• Điều kiện đối với người lập di chúc.

– Từ 15 tuổi trở lên, riêng trường hợp người đủ từ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi được lập di chúc, nếu được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.

– Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt khi lập di chúc.

– Không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép.

• Điều kiện về nội dung của di chúc

Nội dung của di chúc không vi phạm điều luật cấm của luật, không trái đạo đức xã hội. Di chúc thường bao gồm các nội dung chủ yếu sau đây:

– Ngày tháng năm lập di chúc.

– Họ, tên nơi cư trú của người lập di chúc;

– Họ, tên người, cơ quan tổ chức được hưởng di sản;

– Di sản để lại và nơi có di sản.

Di chúc không được viết tắt hoặc viết bằng ký hiệu, nếu di chúc gồm nhiều trang thì mỗi trang phải được ghi số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc.

Trường hợp di chúc có sự tẩy xóa, sửa chữa thì người tự viết di chúc hoặc người làm chứng di chúc phải ký tên bên cạnh chỗ tẩy xóa, sửa chữa.

3. Các trường hợp di chúc viết tay bị vô hiệu.

Trên thực tế tòa án có thể tuyên di chúc vô hiệu nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

– Người lập di chúc không đủ năng lực hành vi dân sự.

– Di chúc có dấu hiệu bị ép buộc đe dọa hoặc lừa dối,

– Di chúc viết tay không đúng hình thức.

– Di chúc có nội dung trái pháp luậy hoặc trái đạo đức xã hội.

4. Những tranh chấp thường gặp và phương pháp giải quyết tại tòa.

• Tranh chấp về chữ viết hoặc chữ ký.

Người thừa kế khác thường yêu cầu giám định chữ viết, chữ ký để xác định xem có đúng là của người để lại di chúc hay không.

• Tranh châp về thời điểm lập di chúc.

Tranh chấp có thể xảy ta nếu không ghi rõ ngày lập hoặc có nhiều bản di chúc với nội dung mâu thuẫn nhau. Căn cư stheo Điều 643 Bộ luật dân sự di chúc được lập sau cùng sẽ được ưu tiên áp dụng nếu hợp pháp.

• Tranh chấp do di chúc tước quyền thưad kế của người thuộc diện bắt buộc.

Ví dụ di chúc ghi chung chung để lại cho cháu mà không xác định rõ cháu nào hoặc tài sản ghi “miếng đất ở quê” nhưng không ghi rõ địa chỉ thửa đất số bao nhiêu thì sẽ gây khó khăn cho việc thi hành.

• Tranh chấp do không rõ người nhận tài sản hoặc không xác định được tài sản.

Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự những người như cha mẹ vợ chồng con chưa thành niên hoặc không có khả năng lao động sẽ được hưởng phần di sản bắt buộc bằng 2/3 suất của một người thừa kế cùng hàng nếu không có lý do bị truất quyền

5. Hướng giải quyết khi phát sinh tranh chấp di chúc viết tay.

–  Đối với người phản đối di chúc: Có thể khởi kiện yêu cầu tuyên bố di chúc vô hiệu kèm theo các chứng cứ như giấy tờ bệnh án giám định tâm thần bản giám định chữ ký chứng cứ về hành vi lừa dối ép buộc

– Đối với người bảo vệ di chúc: Cần cung cấp bản gốc di chúc các giấy tờ chứng minh người lập di chúc có năng lực hành vi minh mẫn tại thời điểm lập và các chứng cứ về việc di chúc được lập tự nguyện hợp pháp

– Vai trò của luật sư trong việc giải quyết tranh chấp: Luật sư có thể giúp thẩm định hiệu lực di chúc lập hồ sơ khởi kiện hoặc bảo vệ di chúc cung cấp các căn cứ pháp lý và tham gia tố tụng tại tòa để bảo vệ quyền lợi hợp pháp

Tóm lại, để hạn chế rủi ro di chúc nhà đất viết tay bị vô hiệu, người lập di chúc cần bảo đảm đầy đủ các điều kiện về năng lực hành vi dân sự, ý chí tự nguyện, nội dung và hình thức phù hợp với quy định pháp luật. Việc trình bày rõ ràng, minh bạch thông tin về tài sản, người thừa kế, cũng như cân nhắc yếu tố làm chứng hoặc công chứng/chứng thực khi cần thiết sẽ góp phần nâng cao giá trị pháp lý của di chúc. Chủ động tuân thủ đúng quy định ngay từ đầu không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan mà còn hạn chế tranh chấp phát sinh về sau.

Mọi vướng mắc cần trợ giúp liên quan đến các thủ tục hành chính đất đai, tranh chấp đất đai, ... Quý khách vui lòng liên hệ Hotline: 0984 62 4444 để được tư vấn chi tiết!